عضویت در نشریه
 
      جستجو

حضرت رسول (ص): سحر خيز باشيد كه در سحر خيزي بركت است. (بحار الانوار، جلد 62، صفحه 292)



پرونده الكترونيك سلامت

با توجه به سرعت پیشرفت چشم گیر در عرصه علوم پزشکی و افزایش آگاهی و انتظارات بیماران و نیازمندی به ارزیابی سیستماتیک اقدامات تشخیصی و درمانی و مسایل پژوهشی ، لزوم ثبت داده های بیماران به منظور حفظ اطلاعات مهم و بهبود روند تصمیم‏گیری‏ها و جلوگیری از بروز خطا و اشتباه در سازمان های بهداشتی و درمانی محسوس است . از سوی دیگر ، همین سازمان ها براي ارائه خدمات بهینه و به موقع که کاهش هزینه ها را درپی داشته باشد ، نیازمند دریافت و تحلیل اطلاعات با کیفیت می باشند.
مدارک پزشکی کاغذی به دليل محدوديتهاي ذاتي خود قادر به برقراري ارتباط مناسب بين ارايه كنندگان خدمات سلامت، پردازش داده ها و ارائه اطلاعات مفید به جهت تصمیم گیری های موثر نمی باشند .
در حقیقت جمع آوری اطلاعات بی شمار در ارتباط با بیماران که نتواند به صورت یکپارچه از تصمیمات پزشکان در راستای سلامت بیماران حمایت کند نه تنها باعث اتلاف وقت و هزینه بلکه باعث عدم دستیابی به هدف اصلی که همان کنترل سیر پیشرفت سلامت است خواهد شد . لذا یک سیستم اطلاعاتی مکانیزه تحت عنوان یک ابزار نیرومند، مطمئن، ایمن، ارزان، و قابل دسترس برای سازمانهای بهداشتی درمانی می تواند از کارائی ویژه ای برخوردار باشد .
راهبرد نظام سلامت در كشور های توسعه یافته برای حل مسائل فوق تشكيل پرونده ي الكترونيك سلامت EHR) (بيماران مبتنی بر زیر ساخت فناوری اطلاعات مي باشد . زیر ساخت فناوری اطلاعات باعث دگرگونی در ذخيره و بازيابي مدارك پزشكي گردیده است و بسياري از مشكلات مربوط به شيوه هاي سنتي و دستي را مرتفع کرده است.
پرونده الکترونیکی پزشکی( EMR) که مبنای ایجاد پرونده الکترونیک سلامت بیماران می باشد راه حل مؤثر براي منطبق کردن تقاضاها و چالشهاي بازار مراقبت بهداشتي امروز به حساب می آید. در حقیقت مهم ترین اقدام EMR تهیه سوابق بیمار بر پایه شناسهء الکترونیک سلامتی است. در این سامانه کلیه اطلاعات مربوط به پذیرش ، آزمایشات ، تصویر برداری ها ، تشخیص و درمان هر فرد ، به طور جداگانه ضبط می شود. ایجاد همگونی در اطلاعات بیماران جهت استفاده بخش های مختلف یک سازمان و یا دیگر سازمان های مسئول در مسائل بهداشتی و دانشگاهها از این طریق ممکن می گردد. با داشتن این ابزار می توان از بروز هزينه های مرتبط با تشخيص يا مداخلات درماني تکراري يا غيرضروري ، جلوگیری کرد و باعث افزایش کیفیت مراقبت شد.
از جمله زيرساخت های استقرار یک پرونده الکترونیک پزشکی کارا را می توان به امنیت داده ها و اطلاعات، درستکاری در حوزه اينترنت سلامت، هماهنگی و سازگاری بين المللی، مسائل قانونی تبادل اطلاعات و حفظ حريم شخصی، به کارگیری استانداردها ، همکاری بين خدمات دهندگان سلامت و صنايع انفورماتيک برشمرد.
معماری های متفاوتی برای ساخت پرونده الکترونیک پزشکی در جهان موجود می باشند که نه تنها پیش الگو هایی را به جهت سهولت کار معرفی می کنند بلکه زیر ساخت تبادل داده ها بین زیر سیستم ها را فراهم می آورند که از جمله مهمترین آنها می توان به پرونده الکترونیکی باز که امکان چینش ایتم های اطلاعاتی از سبد استانداردهای موجود را فراهم می کند، اشاره کرد.
از سوئی دیگر رویکرد های متفاوتی در طراحی EMR وجود دارد که از موفق ترین آنها می توان به رویکرد POMR که بنیان گذار آنLawernce Weed می باشد اشاره نمود . در این روش تنظيم اطلاعات در پرونده پزشكي هر بيمار بر مبناي مشکلات مربوط به همان بیمار انجام می پذیرد . این رویکرد براي ارزيابي و برنامه ريزي مراقبتی روش دقیقی را ارائه مي نمايد و اطلاعات را به طور منظم ، واضح و پويا در معرض ديد کادر درمانی قرارمي دهد . مسائل جديدي كه در طي بستري در بيمارستان يا در پيگيري سرپايي مشخص مي شوند بدنبال فهرست مشکلات افزوده مي شود . اين فهرست بايد در يك نگاه ،ارزيابي پويائي از وضع سلامتي بيمار را نشان دهد.
از طریق این رویکرد اطلاعات مرتبط با تشخيص افتراقي براي هر مسئله و اقدامات درماني مرتبط با آن به صورت جداگانه ثبت و ذخیره می گردد . ضمن این که هر گزارش پيشرفت سلامت بر مبناي موارد ذیل در سیستم اطلاعاتی جمع آوری می گردد .
S – Subjective: تظاهرات ذهني و اطلاعاتي كه توسط بيمار يا افراد ديگر بيان مي شود .
O – Objective: نشانه هاي واقعي يا اطلاعاتي كه از معاينه ، تستهاي آزمايشگاهي و مطالعات راديولوژيكي بدست مي آيد .
Assessment – A: ارزيابي وضع كنوني
Plan – P: برنامه درمانی
با تنظيم پرونده با این رویکرد و با استفاده از فهرست مسائل به عنوان شاخص ، امكان بررسي دقيق و به موقع وضع كنوني ، هر بیمار در هر یک از مسائل فراهم مي شود و بدين طريق هر فردي از کادر درمانی بسرعت و بطور كامل مي تواند در جريان امور باليني و تشخيصي در دست انجام قرار گيرد . قابل توجه است که وقت نسبتاً بيشتري كه صرف تنظيم و ايجاد POMR‌ مي گردد با بهبود مراقبت از بيمار جبران مي شود . این رویکرد تقسیم كمتر امر مراقبت در کادردرمانی را باعث شده و احتمال ناديده گرفتن و فراموشي موضوعات مهم مرتبط با بيمار را از بین برده و مسائل بیمار را به عنوان يك كل مورد بررسي قرارمی دهد. ضمن این که مرور پرونده پزشكي را براي مطالعات تحقيقاتي تسريع کرده و در صورت شكايت از نظر خطاي پزشكي مبناي خوبي براي دفاع از دست اندركاران حرفه پزشكي است.
امید می رود با وجود یک سیستم مکانیزه EMR سیر مراقبت از درمان این بیماران تسهیل شده و داده کاوی حاصل از ثبت داده ها به سطح دانش محققان بیافزاید .با توجه به اينكه مهم ترين موانع اجرايي اصلي در پياده سازي EMR ، محدودیت های نگرشی و رفتاری افراد و تغییرات سازمان است ، ضروری به نظر می رسد برای تضمین اینکه ارایه کنندگان مراقبت سلامت نگرش مناسب داشته باشند ، به آموزش و مشارکت آن توجه خاصی شود . به طوری که اگر کاربران سیستم ، از اهداف ، مزایا و تاثیر مثبت EMR بر کار خودشان آگاهی لازم را داشته باشند و از سوی دیگر استانداردهای مربوط به محرمانه بودن و امنیت داده ها و همچنین قابلیت تبادل پیام رعایت شود ، مقاومت کادر درمانی نسبت به تغییرات کاهش یافته و آمادگی آنها برای پذیرش محیط کاربری جدید افزایش می یابد.
نتیجه گیری
با توجه به رشد روزافزون علم و تکنولوژی در تمامی بخشها و سازمانهای سرتاسر دنیا و همچنین مشکلات فراوان، در زمینه مستندسازی اطاعات بیماران، از قبیل گم شدن اطلاعات، عدم دسترسی به موقع به اطاعات بیماران و سوابق بهداشتی و درمانی آنان، عدم امکان دسترسی به اطاعات بیماران در مناطق مختلف جغرافیایی و با در نظر گرفتن حجم بالای مراجعات، لزوم جایگزین شدن سیستمهای الکترونیکی به جای سیستمهای کاغذی در بخش بهداشت و درمان، ضروری می نماید. بنابراین كاربرد تكنولوژي در مراقبتهاي بهداشتي به فرم EMR مهمترين و ضروري ترين مسئله جهت بهبود كيفيت مراقبتهاي بهداشتي محسوب ميشود. تحقيقات نشان داده است كه نه تنها روشي براي يكپارچه كردن اطلاعات و بازنمايي از وضعيت بيماران و منبعي پويا براي مراقبتهاي بهداشتي است بلکه می تواند منجر به دسترسي به اطلاعات و سوابق كلينيكي، ارتباطات الكترونيكي ـ آموزشي و مديريت همه جانبه و در نهايت ارتقاء سطح بهداشت جامعه شود. بنابراين بهره گيري از مزاياي منحصر به فرد پرونده الکترونیکی ، به شرط آنكه مديران و كادر مدارك پزشكي با آن آشنايي كامل داشته يا آن را مطابق نيازهاي خود طراحي كنند مي تواند بسياري از مشكلات موجود در نظام بهداشتي درماني كشور را مرتفع سازد، که این منوط به آماده سازی زیرساختهای لازم جهت پیاده سازی سیستم های الکترونیکی در کشور می باشد. از قبیل:
•آموزش گام به گام به منظور توسعه دانش و تغییر نگرش مدیران نظام بهداشت و درمان، ارائه کنندگان خدمات سلامت و محققین، دانشجویان و اساتید دانشگاه های علوم پزشکی
• بودجه بندی صحیح بر پایه اطاعات کافی و دقیق نیازها، شرایط و امکانات در زمینه ایجاد، حفظ و توسعه فناوری اطلاعات
•استفاده از تجارب سایر کشورهای موفق در این زمینه و نتایج تحقیقات مختلف از طرفی ضمن ضرورت پیاده سازی EMR ،لزوم رعایت محرمانه بودن اطلاعات بیماران نیز حائز اهمیت فراوان می باشد، لذا با توجه به تجارب سایر کشورها، می بایست اصولی جهت محرمانه بودن اطاعلات EMR ،مطابق با شرایط بومی کشور تنظیم نمود، که این مستلزم مطالعه تجارب سایر کشورها و تحقیقات بیشتر در زمینه بومی سازی این سیستم در ایران، بوده و هماهنگی بین بخشی سازمانها و وزارت خانه های مختلف کشور را می طلبد.
گردآوري: مريم استاد حيدر
زير نظر: دکتر شیرین عیانی